حجت الاسلام والمسلمین مرتضی ادیب یزدی، کارشناس دینی در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران درباره نقش دیپلماسی فرهنگی ایران در معادلات قدرت با توجه به جنگ رمضان، اظهار کرد: در سیاست خارجی کشورها، ابزارهای گوناگونی برای تأمین منافع ملی به کار گرفته میشود که دو حوزه از اهمیت ویژهای برخوردارند: نخست، دیپلماسی به عنوان ابزار حقوقی، سیاسی و فرهنگی برای تعامل با ملتها و دولتها؛ دوم، میدان که همان ظرفیتهای دفاعی و امنیتی است. نسبت این دو حوزه، چه از منظر حقوقی و نهادی و چه در شرایط بحران و جنگ، نقشی تعیین کننده دارد.
کارشناس دینی گفت: کارآمدی سیاست خارجی تنها به قدرت میدان وابسته نیست، بلکه بخش عمدهای از آن به تحرکات دیپلماتیک، به ویژه دیپلماسی عمومی و افکار عمومی بازمیگردد. آنچه یک کشور را در قضاوت ملتها نسبت به یک بحران یا جنگ موفق میکند، توانایی انتشار و تبیین روایت خود در عرصه بینالمللی است.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی خاطرنشان کرد: در روزهای گذشته، حتی مقامات بسیاری از کشورها به دفاع از ایران پرداخته و بر مشروعیت اقدام ایران تأکید کردهاند. در چنین شرایطی، وظیفه رایزنان فرهنگی، تقویت این منطق در میان جامعه نخبگانی و رسانهها و بهرهگیری حداکثری از این ظرفیت است؛ تا هم فضای حمایتی شکل گرفته از ایران حفظ شود و هم گسترش یابد.
آنچه پس از تهاجم آمریکا در عرصه بینالمللی و افکار عمومی رخ داده، بینظیر است
وی افزود: آنچه پس از تهاجم نامشروع آمریکا و اسرائیل در عرصه بینالمللی و افکار عمومی رخ داده، بینظیر است. رایزنیهای فرهنگی اگر سالها تلاش میکردند تا این میزان تأثیرگذاری در افکار عمومی و مجامع نخبگانی داشته باشند، شاید موفق نمیشدند. این رویداد کمک کرد تا جبهه حق و باطل به روشنی شکل بگیرد و بسیاری به راحتی تشخیص دهند که ایران در طرف درست تاریخ ایستاده است و به اهداف پشت پرده رژیم صهیونیستی و آمریکا پی ببرند.
کارشناس دینی یادآور شد: جمهوری اسلامی ایران بر اساس منطقی روشن عمل میکند. تهاجم نامشروعی صورت گرفته که در آن از خاک و حاکمیت یک کشور همسایه استفاده شده است. ایران طی چهار دهه استراتژی بردباری را دنبال میکرد، اما در تهاجم اخیر که جنبه وجودی دارد، هیچ عقل سلیمی نمیپذیرد که کشوری – حتی همسایه – از خاک خود به اهداف ایران حمله کند، رهبرش را به شهادت برساند، به مراکز غیرنظامی و زیرساختهای استراتژیک حمله کند و انتظار داشته باشد ایران صرفاً به دلیل همسایگی، این بردباری را ادامه دهد.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی گفت: این منطق در قوانین بینالملل و روابط میان کشورها ناپذیرفته است؛ دفاع مشروع حقی است پذیرفته شده آنچه رایزنان فرهنگی باید دنبال کنند، تبیین این منطق در افکار عمومی جهان عرب است: حمله ایران به این کشورها، حمله به حاکمیت آنها نیست، بلکه حمله به پایگاههایی است که متعلق به آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده و از آنجا به ایران حمله شده است.
آمریکا و رژیم صهیونیستی جنگ علیه ایران را بر پایه جعل روایت بنانهادند
وی خاطرنشان کرد: آمریکا و رژیم صهیونیستی جنگ علیه ایران را بر پایه جعل روایت بنا نهادند؛ تلاش کردند افکار عمومی جهان را قانع کنند که ایران «ضعیف»، «بیپایگاه مردمی»، «حامی تروریسم» و «بحرانساز» است تا برای خود در افکار عمومی و نهادهای بینالمللی مشروعیتسازی کنند. از این رو، تهاجم نامشروع آنان مبتنی بر روایتهای ساختگی بود.
کارشناس دینی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، دیپلماسی عمومی و فرهنگی نقشی حیاتی پیدا میکند؛ هم برای رد روایتهای جعلی و هم برای متقاعد کردن افکار عمومی به روایتی درست. در شرایط جنگی، وظیفه نهادهای فعال در حوزه دیپلماسی خارجی و تعاملات فرهنگی دوچندان میشود و موفقیت میدان تا حد زیادی به کنشهای هوشمندانه این نهادها بستگی دارد.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی ادامه داد: یکی از مهمترین وظایف این نهادها، روایتگری و تبیین دقیق و مستند از واقعیتهای جنگ و مقابله با روایتهای جعلی و جلوگیری از روایتهای جانبی در فضای بینالملل است. هرگونه انفعال در این حوزه، فشارها وحملات دشمن را تشدید میکند و هرگونه کنش فعال، قدرت بازدارندگی میدان را تقویت کرده و افکار عمومی را برای همراهی با ایران در مقابله بادشمن تهییج می کند.
باید ظرفیتهای روایتگری و روایتسازی را افزایش داد
وی تاکید کرد: از این رو، باید ظرفیتهای روایتگری و روایتسازی را افزایش داد؛ تولیدمحتوای درست، حضور بهموقع در صحنه برای مدیریت افکار عمومی، وفراهمسازی فرصت گفتگو و هماندیشی بهویژه میان دانشگاهیان، جوانان و نخبگان، ضرورتی انکارناپذیر است.
کارشناس دینی گفت: توسعه روابط علمی امری طبیعی است که میتواند در عرصههای گوناگون سامان یابد امروزه بسترهای ایجاد شده در فضای مجازی، تعاملات علمی را به شکلی چشمگیر تسهیل کردهاند؛ تجربهای که بسیاری از کشورها در دوران کرونا از آن بهره گرفتند. در شرایط بحران نیز شبکههای اجتماعی یکی از مهمترین بسترهای ارتباطات علمی و نخبگانی محسوب میشوند. با وجود چالشهایی که در این مسیر وجود داشته، همواره تلاش بر این بوده تا این کانالهای تعامل حفظ و تقویت شوند. به نظر میرسد اکنون زمان آن رسیده که از این ظرفیتها به شکلی حرفهایتر و مؤثرتر بهره بگیریم.
وی گفت: در روزهای گذشته تلاش شد تا با تولید و بازنشر محتواهای گوناگون، روایتسازی صحیح و درک دقیق جریان نخبگانی از وقایع جاری در ایران صورت گیرد. در شرایط بحران، وظایف رایزنیهای فرهنگی با تأکید بر دو محور اصلی باز تعریف میشود؛ نخست، روایتگری و تصویرسازی درست از واقعیتهای ایران. با توجه به اینکه دشمن اقدامات نامشروع خود را بر پایه روایتسازیهای نادرست پیش میبرد، ارائه تصویری دقیق از میدان، اولویت اصلی این نهادها است.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی گفت: در این مسیر، هدایت جریانهای مرجع، نخبگانی و تأثیرگذار به سمت روایتهای صحیح از وقایع کشور و تبیین نامشروع بودن تهاجمات تحمیلی علیه ایران، از مهمترین مأموریتها به شمار میرود. دوم، نقش واسطهگری میان ظرفیتهای داخلی و خارجی. هدف از این تعاملات، فعالسازی این ظرفیتها در مسیر دفاع از منافع ملی و مدیریت افکار عمومی در سطح بینالمللی است.
ایران در چهار دهه گذشته همواره پایبند به اصول همسایگی بوده است
کارشناس دینی گفت: نکته دوم اینکه ایران در چهار دهه گذشته همواره پایبند به اصول همسایگی بوده و از حق حاکمیت و منافع کشورهای همسایه به عنوان بخشی از امت اسلامی دفاع کرده است. همانطور که امروز این پایگاهها نتوانستند امنیت آنها را تأمین کنند، در آینده نیز تهدیدی جدی خواهند بود. از این رو بازنگری در این رویه و شکلگیری نظمی جدید و منطقی ضروری است. علاوه بر این، ایران همسایهای اجتنابناپذیر و غیرقابل تغییر است.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی خاطرنشان کرد: کشورهای همسایه ناچارند همانگونه که در گذشته تاریخی همسایه بودهاند، در آینده نیز همسایه باشند. قواعد همسایگی اقتضا میکند که رعایت منافع متقابل صورت گیرد و این رعایت یکجانبه نخواهد بود.
وی گفت: یکی از سرمایههای اجتماعی پایدار و مهم، حاصل تعاملات فرهنگی و دیپلماسی علمی است. اگر برآوردی از کنشگران مؤثر در عرصههای بینالمللی داشته باشیم، میبینیم کسانی که امروز تمامقد از ایران دفاع میکنند، افرادی هستند که یا درک درستی از فرهنگ، تاریخ و تمدن ایرانی-اسلامی داشتهاند، یا در ایران تحصیل کردهاند، یا سابقه تعاملات علمی و فرهنگی با ایران دارند، یا مطالعه دقیقی از وضعیت فرهنگی، اجتماعی و تمدنی ایران انجام دادهاند.
حجت الاسلام والمسلمین ادیب یزدی ادامه داد: به نظر میرسد تعاملات فرهنگی میتواند سرمایههای اجتماعی پایداری را درعرصه بینالمللی سامان دهد؛ زیرا ارتباطات علمی و فرهنگی، احساسی نیستند، بلکه شناختی هستند و درک درست تری به مخاطب ارائه میدهند. به همین دلیل باید در آینده بیش از گذشته به تعاملات علمی و فرهنگی توجه کنیم؛ چرا که مواجهه ما با آمریکا و رژیم صهیونیستی، مواجههای مقطعی نیست، بلکه دائمی و وجودی است. در این کارزار، طبیعتاً به سرمایههای اجتماعی پایداری نیاز داریم که وظیفه گسترش و توسعه این سرمایه بر عهده نهادهای علمی و فرهنگی است.
نظر شما